Łemkowie
Wycieczka Łemkowie i Beskid Niski



Dzień trzeci (03-05-2002):
Rano, po śniadaniu, żegnamy się z bratem Maksymem, jeszcze tylko wspólne zdjęcie i ruszamy 
w kierunku Nowego Żmigrodu. Za nami zostaje Dukla i sentymentalny widok na Cergową.

        Nowy Żmigród to jedna z najstarszych osad regionu, leży nad Wisłoką. Był to punkt 
        poboru cła na starym szlaku handlowym ku Węgrom. W XIV wieku należał do rodu 
        Bogoriów. Z powodu położenia nie omijały Żmigrodu żadne zawieruchy dziejowe.  
        W 1769 roku powstał pod Żmigrodem warowny obóz konfederatów barskich. W 
        1849 gościł tu car Mikołaj I,  wyprawiający swe wojska na pomoc Austriakom 
        walczącym z powstaniem węgierskim.

Mijamy Gorlice - miasto, ok. 30 000 mieszkańców, które powstało w XIV wieku,do końca 
XVIII wieku stanowiły własność prywatną. Znane były jako ośrodek płóciennictwa. W 1874 
roku stara zabudowę miasta strawił wielki pożar.
Najcięższe chwile przyniosła Gorlicom I wojna światowa, miasto zostało zajęte przez Rosjan, 
przez wiele miesięcy znajdowało się na linii frontu.
Kres cierpieniom mieszkańców położyła 2 maja 1915 zwycięska dla państw centralnych 
bitwa gorlicka.
Zabytki - ratusz, w którym mieściła się apteka Ignacego Łukasiewicza, Muzeum regionalne, 
dawna synagoga, centralny cmentarz-mauzoleum bitwy gorlickiej 1915 r.
W Sękowej zatrzymujemy się przed największym zabytkiem - drewnianym kościołem 
p.w. śś. Filipa i Jakuba. Jest to jeden z najpiękniejszych i najcenniejszych  na polskim 
Podkarpaciu kosciołów.  Powstał w XVI wieku. Malowali go Mehofer, Władysław 
Tetmajer i Wyspiański. 
Kościół ma  bardzo stromy, strzelisty dach i nietypową, niespotykaną otwartą wieżę. 
Na Przełęczy Małastowskiej (604 m) zwiedzamy  jeden z najciekawszych cmentarzy z 
I wojny światwej,  zaprojektowany przez Dusana Jurkovica. Pochowano tuAustriaków i Rosjan.
Na przełęczy w XIX wieku stała karczma dla podróżnych wędrujących Drogą węgierską z 
Małastowa do Gładyszowa.

W Kwiatoniu - jedna z najpiękniejszych cerkwi na Łemkowszczyźnie - p.w  św. Paraskewii. 
Zbudowana w XVII wieku. Jej bryła wyjątkowo strzelista, trójdzielna, cebulaste hełmy, całość 
kryta gontem. Wewnątrz zachowany ikonostas z 1904 roku, autorstwa Michała Bogdańskiego.

Próbujemy dojechać autokarem do Uścia Gorlickiego, mosty są zniszczone i nie można 
ryzykować, gdy już tracimy nadzieję, okazuje się, że można przejechać.
Łemków wysiedlono stąd w 1947, część z nich wróciła i w tej chwili gmina Uście Gorlickie 
jest jedyną w Beskidzie Niskim, w której Łemkowie stanowią większość mieszkańców.

Dojeżdżamy do Wysowej. Jest to Wieś i uzdrowisko nad Ropą, jeden z głównych w Beskidzie 
Niskim ośrodków ruchu turystycznego.
Na terenie Wysowej znaleziono m. In. Miecz z epoki brązu oraz monety rzymskie z III wieku. 
Sama  miejscowość jest wymieniana jako część dóbr Gładyszów w 1437 roku. 
Miejscowa tradycja mówi o wielkich piwnicach winnych prowadzonych w Wysowej przez 
Greków i Ormian, choć dokumenty nie potwierdzają tego wprost to istnienie składów wina 
jest prawdopodobne. W czasie I wojny światowej front stał 3 miesiące między Wysową i 
Blechnarką, co stało się powodem olbrzymich zniszczeń. Około 70 rodzin łemkowskich 
wyjechało do ZSRR, reszta przymusowo wysiedlona w akcji "Wisła".
W południowej części wsi drewniana cerkiew p.w Michała Archanioła.

Dojeżdżamy do Blechnarki. Kiedyś była tu duża wieś, dziś tylko niewielka osada złożona 
z gspodarstw łemkowskich. Wiosną 1770 roku powyżej wioski obóz założyli konfederaci 
barscy. Na obóz uderzyli Rosjanie, którzy w bitwie stracili 179 żołnierzy i 4 armaty.
Podczas I wojny wieś była w ogniu ciężkich walk. Po 1931 roku cała wieś przeszła na 
prawosławie, a mieszkali tu grekokatolicy. W okresie międzywojennym wieś słynęła z 
pięknych pisanek.
W centrum wsi murowana cerkiew (ta z naszej okładki) p.w. śś Kosmy i Damiana z 1801 
roku. W latach 1947-58 zdewastowana przez pasterzy, którzy trzymali w niej bydło. 
Odnowiona po powrocie Łemków 1958-1960.. Przed świątynią granitowy krzyż ku 
czci 1000-lecia Chrztu Rusi. Obok pozostałości łemkowskiego cmentarza, grób znanego 
w okolicy znachora Leszka Babeja.
Właśnie tę cerkiew zastajemy otwartą - odbywają się przygotowania do uroczystości 
Świąt Wielkiej Nocy. Mamy okazję podziwiać ikonostas z 1865 roku i porozmawiać z 
miłym mieszkańcem Blechnarki.

W drodze na obiad zatrzymujemy się przy zalewie - Klimkówka
        
Dawniej była tu wioska, teraz zalana wodami jeziora zaporowego.
Na pocz. Lat siedemdziesiątych podjęto decyzję o budowie zapory w najwęższym miejscu 
przełomu Ropy. Przełom ten - tzw. Pieniny Gorlickie uchodzi za jeden z najbardziej 
malowniczych zakątków Beskidu Niskiego. Zapora ma długość 210 m i wysokość 33 m, 
zalewm ma długość 4,5 km i pow. 3 km 
W centrum dawnej wsi znajdowała się murowana cerkiew p.w. Zaśnięcia Bogarodzicy 
z 1914 roku, budowla o niezwykłej, niespotykanej na Łemkowszczyźnie architekturze, 
zwieńczona pięcioma bardzo smukłymi wieżyczkami, zakończonymi baniami. Wysadzono 
ją w powietrze 27 maja 1983 roku w ramach niwelowania terenu. 
Nie wykonano inwentaryzacji zaleconej przez konserwatora. Kościół, który zbudowano 
miał być wierną kopią cerkwi, ale ma tylko dwie wieże. Użytkownik - parafia 
rzymskokatolicka tłumaczy się trudnościami finansowymi. Sprawa ta wzbudziła silne 
kontrowersje w środowisku łemkowskim.

Jedziemy do Szymbarku, gdzie mamy zamówiony obiad i noclegi.
Szymbark znany był w tym czasie z wyrobów gontów, desek, kamieni młyńskich i huty 
szkła. Pozostała dziś po niej nazwa przysiółka Szklarka. W okresie późniejszym miejscowość 
i zamek często przechodziły z rąk do rąk. 
   U schyłku XIX wieku zaczął rozwijać się tu  w okresie letniej kanikuły ruch letniskowy, 
   szczególnie duży w latach międzywojennych. W czasie działań wojennych 1914-1915 wieś 
   znajdowała się na przedpolu frontu, o czym świadczą do dziś zachowane do dziś trzy 
   cmentarzyki żołnierskie.
  W dniach "kampanii wrześniowej" 1939 roku 7 września oddziały Armii Karpaty stoczyły tu 
  bitwę z Niemcami, w czasie której poległo 7 polskich żołnierzy, pochowanych na miejscowym 
  cmentarzu parafialnym. 
   Najcenniejszym zabytkiem Szymbarku jest obronny dwór Gładyszów, murowany, utrzymany 
   w stylu renesansowym. 
Do naszych czasów przetrwała też wybudowana w latach trzydziestych XX wieku drewniana, 
piętrowa "willa dla letników" - gości tutejszego dworu (dziś pensjonat "Perełka"). 
To pensjonat, w którym będziemy nocować.
Wieczorem, jak zwykle długo bawimy się przy ognisku. Łemkowszczyzna 
cały czas nagradza nas piękną pogodą.

Zatrzymując na chwilę wskaźnik myszy nad miniaturą zobaczycie opis zdjęcia ;-)
Cerkiewka w Krempnej... Niektórzy wypoczywali aktywnie a inni.... Cmentarz wojenny w Krempnej. Cmentarz wojenny w Krempnej. Cmentarz wojenny w Krempnej. Trzeba się posilić ... Świątkowa Wielka... oczywiście cerkiewka ;-) Świątkowa Wielka Świątkowa Mała Świątkowa Mała Świątkowa Mała Przy drodze w Kotaniu... Kotań Kotań Kotań Kościół w Sękowej Cmentarz na Przełęczy Małastowskiej. Kwiatoń Kwiatoń Paparazzi... Blechnarka Blechnarka Blechnarka Blechnarka Zalew Klimkówka

Do menu wycieczki >>>

Pomóżcie głodnym dzieciakom. Za każde kliknięcie płacą sponsorzy, nie Wy. Dzięki. - Konrad.